PROJECTEN
Nomadisch Monument Gaza
i.s.m. The Hope foundation, 2025
Het Nomadisch Monument voor Gaza is een monument voor medemenselijkheid. Een plek voor herdenking, ontmoeting en solidariteit. Hier kun je stilstaan bij de levens en het leed van Palestijnen.
De installatie bestaat uit de vilten pilaren opgesteld in de contour van Gaza. Er onder is op dezelfde schaal de plattegrond van Den Haag te zien waardoor het duidelijk wordt hoe klein het gebied eigenlijk is: de kustlijn is 41 kilometer lang en Gaza is slechts 6 tot 12 kilometer breed, dat wil zeggen van Hoek van Holland tot Noordwijk. Hier leven ruim 2 miljoen mensen. Van hen zijn inmiddels meer dan 65.000 door oorlogsgeweld omgekomen, waaronder een groot aantal kinderen. Binnen in het monument worden de slachtoffers herdacht met een handmatig ingebrande streep in het vilt.
Initiatief, ontwerp en uitvoering: Eric Vreedenburgh, Ingrid Rollema, Karel Bodegom en Hetty Wempe – 2025
Locaties: Theater aan het Spui- Den Haag, Brabantsmuseum Den Bosch, vervolg in voorbereiding.
Hier kun je meer informatie vinden: Nomadisch moment voor Gaza
Tentoonstelling Spinoza 350 jaar
i.s.m. Stichting Spinoza Den Haag, 2025 - 2027, in voorbereiding
In 2027 is het 350 jaar geleden dat Spinoza is overleden. In dat jaar zal het rijke gedachtegoed van Spinoza breed onder de aandacht gebracht worden in Den Haag. Er zullen door Stichting Spinoza Den Haag verschillende uiteenlopende activiteiten georganiseerd worden. Naast de breedte zal ook de diepte opgezocht worden.
Stichting Heelweg is in samenwerking met de Spinoza Stichting een tentoonstelling aan het voorbereiden waarin het gedachtegoed van Spinoza geplaatst wordt in de huidige tijd en de overeenkomsten worden verkend van actuele denkbeelden over architectuur, beeldende kunst en muziek.
Debatten ontwikkeling Bickhorst Den Haag
i.s.m. PIP e.a. 2024
De Binckhorst is één van de grootste bouwlocaties in Nederland, waar minimaal 12.500 woningen worden gerealiseerd. In de ontwikkeling van een gebied zoals de Binckhorst komt cultuur vaak pas aan bod als de wijk of gebied vergaand ontwikkeld is.
Zou dat ook anders kunnen? En op welke manier draagt cultuur en creatieve bedrijvigheid bij aan de identiteit en gebiedsontwikkeling, hoe maak je een leefbare woonwijk en zorg je voor goede openbare ruimte en stedelijke voorzieningen? Wat kan er geleerd worden van de LER (leefbaarheidseffectrapportage)?
In de ontwikkeling van een gebied zoals de Binckhorst komen leefbaarheid en cultuur vaak pas aan bod als de wijk vergaand ontwikkeld is. Zou dat ook anders kunnen?
In het tweede cultuurdebat vragen we ons af of de Binckhorst een bouw- of een woonopgave is, en hoe je zorgt voor een gedifferentieerd woon- en werk klimaat in gestapelde (hoog)bouw. We kijken ook wat we kunnen leren van een Open Bouwenaanpak, waarin geanticipeerd kan worden op veranderingen.
Op dinsdag 22 oktober en 19 november oktober gaan projectontwikkelaars, de gemeente Den Haag, wetenschappers en culturele ondernemers hier met elkaar in gesprek over:
Moderator – Steven van Lummel, artistiek leider PIP
Inleiding – Eric Vreedenburgh, architect
22 oktober aan tafel:
Jeroen Laven – Domeinmanager Cultuur, Gemeente Den Haag
Martin Luxemburg – Unknown Group
Jacob Snijders – LER, Wijkberaad Bezuidenhout
Niels de Vries Humel – De Mannen van Schuim
19 november aan tafel:
Mieke Oostra, lector Nieuwe Energie en Innovatie, Utrecht
Richard Koek, expert Stedenbouw, gemeente Den Haag
Frans de Vries, Stichting Heelweg, Open Bouwen
Bart Snijders, Stebru, directeur Ontwikkeling
Initiatief en organisatie: Stichting Heelweg en PIP i.s.m. Stichting Nomadisch Paviljoen, Vrienden van Den Haag, Anna Vastgoed en Cultuur, Stichting Directieoverleg Haagse Musea en I’M Binck
Open Bouwen dossiers
2024 - 2025
De centrale vraag die vanuit het Open Bouwen gesteld wordt, is hoe er geschikte methoden en technieken kunnen worden ontwikkeld die in een efficiënt gestuurd bouwproces ruimte bieden aan individuele aanpassingen of veranderingen bij het gebruik van gebouw in de toekomst. Dit perspectief werd door het Open Bouwen in de jaren ‘70/80 van de vorige eeuw ontwikkeld als reactie op het steeds grotere en monofunctionele aanbod van alsmaar dezelfde woningentypen in de 20e eeuw. Het wonen zou een interactief proces tussen mens en omgeving moeten zijn, daarvoor heb je een minder starre bouwmethode nodig. Een bouwmethodiek die de capaciteit heeft om mee te bewegen als er in de loop der tijd andere vragen aan de woning worden gesteld.
Het principe van het Open Bouwen werd in Nederland geïntroduceerd door prof. John Habraken. (in 1967 de eerste decaan van de faculteit Bouwkunde van de TU-Eindhoven): “Om vreemde redenen heeft men in de architectuur altijd gedacht dat systematiek een synoniem is van uniformiteit. Het tegendeel is waar, je kunt pas werkelijk gaan variëren als je systematisch werkt. (…..) Ik hoop dat Open Bouwen dit bereikt, dat het nastreeft om juist rijkere vormen van complexiteit te bieden, waarbij het systeemdenken een middel is. (…..) Systeem bouw in de vijftiger en zestiger jaren heeft afschuwelijke dingen opgeleverd. Maar goed beschouwd was het ook een ontkenning van het systeem in eigenlijke zin, zoals het systeem begrip ook filosofisch gebruikt kan worden, dat waren gewoon rigide prefab toestanden”. (1)
Op de TU-Delft werd dit gedachtegoed technisch uitgewerkt door onder ander prof. Age van Randen die de OBOM (Open Bouwen Ontwikkeling Model) werkgroep aanstuurde. Door elf initiatiefnemers, waaronder Frans de Vries is in november 1984 de Stichting Open Bouwen opgericht. Om aan de maatschappelijke behoefte van bewoners, een grotere keuzevrijheid bij het inrichten van hun woning te garanderen, moest in de visie van het Open Bouwen een aantal beslissingsniveaus in het bouwproces geïntroduceerd worden. Dit werd ‘ontkoppeling’ genoemd. Het principe van ontkoppeling is in alle onderdelen van het bouwproces toe te passen: bij besluitvorming, ontwerp, productie, regelgeving en financieel beheer.
Op dit moment geeft Stichting Heelweg advies aan de Hogeschool Utrecht over de te vormen dossiers en ondersteund ze de internationale publicatie van Stephan Kendall over Open Building.
Transformatie Pastorale
Archipelontwerpers, 2015 – 2023
De Pastoor van Ars kerk is in 1957 gebouwd. Het was een gesloten rond volume van metselwerk met een zuiver cirkelvormige kerkzaal en hier boven op een betonnen koepel als dak. De afgelopen tien jaren stond de kerk leeg en bleken nieuwe bestemmingen niet haalbaar.
Vanuit deze realiteit heeft Archipelontwerpers een speciaal plan ontwikkeld waarin de ronde kerk constructie een tweede leven heeft gekregen. De koepel en de muren zijn weggehaald waardoor er aan autonome cirkelvormige betonnen colonnade overblijft. Binnen deze ruimtelijke constructie zijn 10 woningen gebouwd. Op de plaats van de oude pastorie zijn 5 woningen gekomen. En achter in de diepe tuin is een vrijstaande villa gerealiseerd.
Het open groene karakter van de locatie is door de betonnen coulisse constructie van de colonnade en de witte losgeplaatste bouwvolumen geplaatst tussen de bomen, gearticuleerd. De bebouwing heeft een aardse plint van metselwerk en witte puntige daken die de cirkelconstructie doorbreken en in de zon schitteren.
In het project De Pastorale is duurzaamheid op drie niveaus gerealiseerd:
- Door de transformatie van het bestaande gebouw heeft de cirkelvormige constructie een tweede leven gekregen. Hiermee blijft een herinnering aan de kerk aan deze plek verbonden.
Er is een lichtgewicht staalframe constructie toegepast, zodat de bestaande fundering optimaal benut kon worden. - Duurzaamheid betekent ook dat er een praktisch energie neutraal project is gerealiseerd. De gevels hebben een hoge isolatiewaarden gekregen (triple glas) en de gemeenschappelijke cirkelvormige colonnade is uitgerust met zonnepanelen. Daarnaast zorgt ook een warmtepomp systeem met bodemwisselaars voor duurzame energie.
- De aanpasbaarheid van de woningen betekent ook een duurzaam gebruik. Er is een autonoom casco neergezet dat in de toekomst aangepast kan worden. De elektrische installatie is stekkerklaar in een leidingplint (Cable Stud) aangebracht waardoor flexibiliteit en onderhoud gewaarborgd zijn.
Opdrachtgever: Stichting Heelweg
Architect: Archipelontwerpers
Hoofdaannemer: Vink en Veenman
Foto’s: Jeffrey Pak, Peter de Ruig, Archipelontwerpers
Locatie: Kappeyne van de Coppellostraat, Delft
Oplevering: 2023
Transformatie Ludgerhof
Atelier Pro, 2005
Het project Ludgerhof is de transformatie van de Ludgerkerk van architect Gerard Schouten in 16 woningen. De centrale ruimte in de kerk heeft een tweede leven gekregen in een ‘kerkplein’ waar omheen de woningen geplaatst zijn. De Ludgerkerk was in Lichtenvoorde een vreemde eend in de bijt en de Ludgerhof is dat gebleven. De eigenheid van de plek is toekomstbestendig gebleken.
Opdrachtgever: Stichting Heelweg
Architect: Atelier Pro
Hoofdaannemer: WBC bv
Locatie: Ludgerhof, Lichtenvoorde
Oplevering: 2005